Мақала авторы
Адильжан Маратов
СОО “SoftSale”
Неге көптеген IT-жобалар іске қосылмай тұрып-ақ сәтсіздікке ұшырайды
Жарияланды: 16.05.2026
Адамдар IT-жобаның сәтсіздігі туралы ойлағанда, көбіне релизден кейінгі жағдайды елестетеді: өнім өтпеді, қолданушылар келмеді немесе нарық идеяны қабылдамады.
Бірақ шын мәнінде көптеген жобалар әлдеқайда ертерек — іске қосылмай тұрып-ақ “өледі”.
Және мәселе көбіне жаман әзірлеушілерде немесе технологияда емес.
Көптеген жобалар күту, логика және өнімді құру тәсілінің өзінде бұзыла бастайды.
Ең жиі кездесетін қателіктің бірі — бірден “идеалды жүйе” жасауға тырысу.
Бизнес бірден үлкен масштабпен ойлай бастайды:
— үлкен платформа
— ондаған функция
— AI
— аналитика
— күрделі рөлдер
— мобильді қосымша
— CRM
— ERP
— маркетплейс ішіндегі маркетплейс 😄
Және мұның бәрі нарық өнімнің біреуге керек екенін дәлелдемей тұрып жасалады.
Нәтижесінде жоба тым ауыр болып кетеді де, команда айлар бойы қолданушылармен байланыссыз әзірлеуде отырады.
SoftSale-де біз бизнес ондаған беттен тұратын үлкен ТЗ-мен келетін жағдайларды жиі көреміз.
Бірақ өнімнің нақты түсінігі әлі жоқ болады.
Бұл ең қауіпті тұзақтардың бірі.
Себебі нарықты алдын ала дәл “болжау” өте қиын.
Өнімнің шынайы түсінігі көбіне алғашқы жұмыс нұсқасы шыққаннан кейін ғана пайда болады.
Тағы бір үлкен мәселе — бизнес хаосты автоматтандырғысы келеді.
Процестер түсініксіз, қызметкерлер чаттар мен кестелер арқылы жұмыс істейді, бірақ сонымен қатар “жаңа жүйе бәрін түзетеді” деген үміт болады.
Іс жүзінде IT-жүйе ауадан тәртіп жасамайды.
Ол тек бизнестің ішіндегі нәрсені күшейтеді.
Егер процестер хаосты болса, жүйе сол хаосты масштабтайды.
Көп мәселе әзірлеуге қатысты қате күтулерден де туындайды.
Көп адам әлі күнге дейін IT-ды “сайт жасау қызметі” деп қабылдайды.
Функциялар тізімін жазып, подрядчикке берсең, бірнеше айдан кейін дайын өнім аламын деп ойлайды.
Бірақ IT-өнімді әзірлеу — тірі процесс.
Жұмыс барысында көп нәрсе өзгереді.
Сондықтан қазіргі нарық MVP және итерациялық тәсіл арқылы дамып жатыр.
Алдымен минималды жұмыс нұсқасы шығады.
Кейін команда кері байланыс алады, қолданушылар әрекетін талдайды және өнімді біртіндеп дамытады.
Практикада күшті digital-продукттардың көбі дәл осылай іске қосылады.
Сирек айтылатын тағы бір мәселе — көптеген компания автоматизацияны тым кеш бастайды.
Бизнес өсіп кеткен, процестер көбейген, бәрі қолмен басқарылып тұр.
Содан кейін ғана “шұғыл автоматизация” басталады.
Нәтижесінде әзірлеу операциялық хаоспен қатар жүреді.
Шын мәнінде табысты IT-жобалардың көбі технологиядан емес, мына нәрселерді түсінуден басталады:
— өнім қандай мәселені шешеді
— кім үшін жасалады
— қолданушы не үшін оны қолданады
Себебі жақсы IT-өнім — функциялар жиынтығы емес.
Бұл адамның нақты мәселесін оңайырақ, жылдамырақ немесе тиімдірек шешетін құрал.
Сондықтан SoftSale-де біз алдымен бизнес логикасы мен процестерді талдауға тырысамыз, содан кейін ғана әзірлеуге көшеміз.
Жобаңызды талқылайық па?
Не істеу керек?